BLOG

Coronavirüs Pandemisinde Anksiyete Bozukluğu ve Uyku Problemleri “koronasomnia”

 

Coronavirüs Pandemisinde Anksiyete Bozukluğu ve Uyku Problemleri “koronasomnia”

  • İnsomnia Nedir ?
  • İnsomnia Belirtileri Nelerdir ?
  • Anksiyete Bozuklukları ve Uyku Arasındaki Bağlantı Nedir ?
  • Anksiyete Bozukluğu ve İnsomnia
  • Neler Yapılabilir?

Pandemi süreci, fiziksel ve ruhsal yönden herkesi farklı ölçülerde etkiledi. Bu etkilerin başında, depresyon ve uyku problemleri geliyor. Çoğumuz coronavirüs hastalığına yakalanma, hastalığın neden olabileceği kalıcı hasarlar, yakınlarımızı kaybetme korkusu ve kaygı yaşıyoruz. İnterneteki bilgi kirliliği, sosyal medyanın etkisi, her gün aldığımız olumsuz haberler, ekonomik sorunlar ve işsizlik, işini kaybetme korkusu gibi birçok etken dışında zaten sürecin kendisi de oldukça zor.

Ağustos 2020’de Birleşik Krallık’taki Southampton Üniversitesi’nin yaptığı bir araştırma, uyku sorunu yaşayanların oranının altıda birden dörtte bire çıktığını; özellikle annelerin, kritik işlerde çalışanların ve azınlık gruplarının daha fazla uyku problemiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.

09.07.2020 yılında Covid-19 pandemisi ve sağlık çalışanlarının anksiyete ve uykusuzluk düzeylerinin incelenmiş olduğu bir araştırmaya göre ise; Çalışanların %52.3’ünde yaygın anksiyete bozukluğu, %53.1’inde uykusuzluk görüldüğü. Hem yaygın anksiyete bozukluğu hem de uykusuzluk olanların oranının %36.9 olduğu ortaya kondu.

Uzmanlar bunun için bir terim bile yarattı: Insomnia (uykusuzluk) ile koronavirüs veya Covid-19’un birleşimi olan koronasomnia veya covidsomnia.

İnsomnia Nedir ?

Uyku bozukluğu hastalıklarının yaygın bir türü olan insomnia, uyku için elverişli ortam ve şartların bulunmasına rağmen, uykuya başlamada veya uykuyu sürdürmede güçlük ve buna bağlı gündüz fonksiyon bozuklukları ile seyreden bir hastalıktır.

Yeterli uyku süresi kişiden kişiye farklılık gösterse de genel olarak yetişkin bireylerde 7 saattir. Yeterli uyku yaşa ve sağlık durumuna göre farklılık gösterir.

Var olan uykusuzluğun en az 3 ay boyunca haftada en az 3 kez tekrar etmesi durumunda ise “kronik insomnia”dan bahsedilebilir.

İnsomnia Belirtileri Nelerdir ?

  • Uykuya başlama zorluğu
  • Uykuyu devam ettirme zorluğu
  • İstenenden erken uyanma
  • Uygun uyku saatinde yatağa gitmek istememesi
  • Ebeveyn veya bakıcı müdahalesi olmadan uykuya dalmada güçlük

İnsomnia;

  • Halsizlik, yorgunluk
  • Dikkat, konsantrasyon veya bellek bozukluğu
  • Sosyal, ailesel, mesleksel veya akademik performans bozukluğu
  • Duygudurum bozukluğu
  • Gündüz uyku hali
  • Kişilik bozuklukları (agresiflik, dürtüsellik, hiperaktivite)
  • Motivasyon ve enerji kaybı
  • Hata ve kaza yapma eğilimi
  • Uyku ile ilgili genel memnuniyetsizliğe neden olur.

Anksiyete Bozuklukları ve Uyku Arasındaki Bağlantı Nedir ?

Anksiyete bir diğer adıyla kaygı bozukluğu, psikolojik bir rahatsızlıktır. Toplumun yaklaşık olarak %18’i kaygı bozukluğu probleminden muzdaripken pandemi süreci anksiye bozukluğuna yakalanma ve anksiyete bozukluğunun şiddetinde artışa neden olabilmektedir.

Ansiyete bozuklukları, yoğun endişe ve korku hissi dışında panik nöbetlerine ve uyku problemlerine neden olabilir. Anksiyete bozukluğu bulunan bireyler, pandemi sürecinde hastalığa yakalanma korkusu, ayrılık anksiyetesi, ölüm korkusu, hastalık belirtileri ve şiddetine yönelik takıntılı düşünceler, sevdikleri insanları kaybetmeye yönelik olumsuz düşünceleri daha yoğun yaşarlar Anksiyete bozukluğu bulunan bireylerde ortalama %40 oranında uyku bozuklukları görülmektedir.

Şiddetli kaygı durumunda vücudumuzda devreye giren kalp atış hızının artması, terleme, mide bağırsak problemleri, yetersiz nefes alma hissi, hızlı soluk alıp verme,kaslarımızdaki gerginliğin artması gibi bedensel tepkiler, olumsuz düşünceler, ani irkilmeler, tetikte olma hali uyku kalitesini ve süresini oldukça olumsuz yönde etkilemektedir.

Pandemi sürecinde bağışıklık sisteminin daha düzgün çalışmasına önemli katkısı olan yeterli uyku süresi ve kalitesi anksiyete bozukluğu olan bireylerde bir kısır döngü haline gelebilir. Anksiyete bozukluğu uyku sorunlarını, uyku problemleri de anksiyete ataklarını ve bulguların şiddetini olumsuz yönde etkiler.

Neler Yapılabilir ?

Öncelikle anksiyete bozukluğuna sahipseniz veya anksiyete bozukluğu belirtileri yaşıyorsanız mutlaka bir hekime danışın. İlk aşamada aile hekiminiz ile görüşebilir, bir psikiyatri uzmanından veya ruh sağlığı alanında uzman birey veya kurumlardan destek alabilirsiniz.

Anksiyete bozukluğunun ve uyku bozukluklarının tedavisi vardır ve oldukça geniş tedavi seçeneklerinden faydalanıla bilinir.

Psikoterapiler ve ilaç tedavisinin birarada kullanımı anksiyete bozukluğu ve uyku bozukluklarının tedavisinde oldukça etkilidir. Pandemi sürecinde yaygınlaşan telepsikiyatri uygulamaları hastaneye veya sağlık kuruluşlarına başvuruda yaşadığınız endişelerinizi yok etmede yardımcı olur.

  1. Tıbbi destek alın
  2. Gerekirse telepsikiyatri, online danışmanlık hizmetlerinden yararlanın,
  3. Var olan tedavilerinizi aksatmayın, ilaçlarınızı bilinçsizce kesmeyin veya değiştirmeyin,
  4. Uyku hijyeni ve daha sağlıklı bir uyku için;
  • Yatmadan önce odanızdaki uykunuzu bölebilecek saat, telefon gibi araçları kaldırarak uyku için uygun ortam yaratmaya ç alışın,
  • Uyumadan önce odanızın havalanmasını sağlayın. Mümkün ise oda ısınızın biraz daha soğuk olmasını sağlayın. Yapılan araştırmalar soğuğa yakın ortamın uyku kalitesini arttırdığını göstermektedir.
  • Gün içerisinde kafein ve sigara kullanımınızı firenleyin,
  • Gevşeme ve nefes egzersizi, meditasyon gibi yöntemlerden faydalanın,
  • Spor yapın ve bol su tüketin,
  • Sağlıklı beslenin,
  • Doğada yürüyüş, hobi bahçesi gibi etkinlikler ile açık havada zaman geçirin.

KAYNAKLAR: Koronavirüs Sizi Ayakta Tutmaktan Mı Endişe Ediyor? Koronavirüs Anksiyeteye Bağlı Uykusuzluk? (psycom.net)

SAYFA İÇERİĞİ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. TANI VE TEDAVİ İÇİN HEKİMİNİZE DANIŞINIZ.