Kategori: <span>COVİD-19</span>

Coronavirüs Pandemisinde Anksiyete Bozukluğu ve Uyku Problemleri “koronasomnia”

 

Coronavirüs Pandemisinde Anksiyete Bozukluğu ve Uyku Problemleri “koronasomnia”

  • İnsomnia Nedir ?
  • İnsomnia Belirtileri Nelerdir ?
  • Anksiyete Bozuklukları ve Uyku Arasındaki Bağlantı Nedir ?
  • Anksiyete Bozukluğu ve İnsomnia
  • Neler Yapılabilir?

Pandemi süreci, fiziksel ve ruhsal yönden herkesi farklı ölçülerde etkiledi. Bu etkilerin başında, depresyon ve uyku problemleri geliyor. Çoğumuz coronavirüs hastalığına yakalanma, hastalığın neden olabileceği kalıcı hasarlar, yakınlarımızı kaybetme korkusu ve kaygı yaşıyoruz. İnterneteki bilgi kirliliği, sosyal medyanın etkisi, her gün aldığımız olumsuz haberler, ekonomik sorunlar ve işsizlik, işini kaybetme korkusu gibi birçok etken dışında zaten sürecin kendisi de oldukça zor.

Ağustos 2020’de Birleşik Krallık’taki Southampton Üniversitesi’nin yaptığı bir araştırma, uyku sorunu yaşayanların oranının altıda birden dörtte bire çıktığını; özellikle annelerin, kritik işlerde çalışanların ve azınlık gruplarının daha fazla uyku problemiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.

09.07.2020 yılında Covid-19 pandemisi ve sağlık çalışanlarının anksiyete ve uykusuzluk düzeylerinin incelenmiş olduğu bir araştırmaya göre ise; Çalışanların %52.3’ünde yaygın anksiyete bozukluğu, %53.1’inde uykusuzluk görüldüğü. Hem yaygın anksiyete bozukluğu hem de uykusuzluk olanların oranının %36.9 olduğu ortaya kondu.

Uzmanlar bunun için bir terim bile yarattı: Insomnia (uykusuzluk) ile koronavirüs veya Covid-19’un birleşimi olan koronasomnia veya covidsomnia.

İnsomnia Nedir ?

Uyku bozukluğu hastalıklarının yaygın bir türü olan insomnia, uyku için elverişli ortam ve şartların bulunmasına rağmen, uykuya başlamada veya uykuyu sürdürmede güçlük ve buna bağlı gündüz fonksiyon bozuklukları ile seyreden bir hastalıktır.

Yeterli uyku süresi kişiden kişiye farklılık gösterse de genel olarak yetişkin bireylerde 7 saattir. Yeterli uyku yaşa ve sağlık durumuna göre farklılık gösterir.

Var olan uykusuzluğun en az 3 ay boyunca haftada en az 3 kez tekrar etmesi durumunda ise “kronik insomnia”dan bahsedilebilir.

İnsomnia Belirtileri Nelerdir ?

  • Uykuya başlama zorluğu
  • Uykuyu devam ettirme zorluğu
  • İstenenden erken uyanma
  • Uygun uyku saatinde yatağa gitmek istememesi
  • Ebeveyn veya bakıcı müdahalesi olmadan uykuya dalmada güçlük

İnsomnia;

  • Halsizlik, yorgunluk
  • Dikkat, konsantrasyon veya bellek bozukluğu
  • Sosyal, ailesel, mesleksel veya akademik performans bozukluğu
  • Duygudurum bozukluğu
  • Gündüz uyku hali
  • Kişilik bozuklukları (agresiflik, dürtüsellik, hiperaktivite)
  • Motivasyon ve enerji kaybı
  • Hata ve kaza yapma eğilimi
  • Uyku ile ilgili genel memnuniyetsizliğe neden olur.

Anksiyete Bozuklukları ve Uyku Arasındaki Bağlantı Nedir ?

Anksiyete bir diğer adıyla kaygı bozukluğu, psikolojik bir rahatsızlıktır. Toplumun yaklaşık olarak %18’i kaygı bozukluğu probleminden muzdaripken pandemi süreci anksiye bozukluğuna yakalanma ve anksiyete bozukluğunun şiddetinde artışa neden olabilmektedir.

Ansiyete bozuklukları, yoğun endişe ve korku hissi dışında panik nöbetlerine ve uyku problemlerine neden olabilir. Anksiyete bozukluğu bulunan bireyler, pandemi sürecinde hastalığa yakalanma korkusu, ayrılık anksiyetesi, ölüm korkusu, hastalık belirtileri ve şiddetine yönelik takıntılı düşünceler, sevdikleri insanları kaybetmeye yönelik olumsuz düşünceleri daha yoğun yaşarlar Anksiyete bozukluğu bulunan bireylerde ortalama %40 oranında uyku bozuklukları görülmektedir.

Şiddetli kaygı durumunda vücudumuzda devreye giren kalp atış hızının artması, terleme, mide bağırsak problemleri, yetersiz nefes alma hissi, hızlı soluk alıp verme,kaslarımızdaki gerginliğin artması gibi bedensel tepkiler, olumsuz düşünceler, ani irkilmeler, tetikte olma hali uyku kalitesini ve süresini oldukça olumsuz yönde etkilemektedir.

Pandemi sürecinde bağışıklık sisteminin daha düzgün çalışmasına önemli katkısı olan yeterli uyku süresi ve kalitesi anksiyete bozukluğu olan bireylerde bir kısır döngü haline gelebilir. Anksiyete bozukluğu uyku sorunlarını, uyku problemleri de anksiyete ataklarını ve bulguların şiddetini olumsuz yönde etkiler.

Neler Yapılabilir ?

Öncelikle anksiyete bozukluğuna sahipseniz veya anksiyete bozukluğu belirtileri yaşıyorsanız mutlaka bir hekime danışın. İlk aşamada aile hekiminiz ile görüşebilir, bir psikiyatri uzmanından veya ruh sağlığı alanında uzman birey veya kurumlardan destek alabilirsiniz.

Anksiyete bozukluğunun ve uyku bozukluklarının tedavisi vardır ve oldukça geniş tedavi seçeneklerinden faydalanıla bilinir.

Psikoterapiler ve ilaç tedavisinin birarada kullanımı anksiyete bozukluğu ve uyku bozukluklarının tedavisinde oldukça etkilidir. Pandemi sürecinde yaygınlaşan telepsikiyatri uygulamaları hastaneye veya sağlık kuruluşlarına başvuruda yaşadığınız endişelerinizi yok etmede yardımcı olur.

  1. Tıbbi destek alın
  2. Gerekirse telepsikiyatri, online danışmanlık hizmetlerinden yararlanın,
  3. Var olan tedavilerinizi aksatmayın, ilaçlarınızı bilinçsizce kesmeyin veya değiştirmeyin,
  4. Uyku hijyeni ve daha sağlıklı bir uyku için;
  • Yatmadan önce odanızdaki uykunuzu bölebilecek saat, telefon gibi araçları kaldırarak uyku için uygun ortam yaratmaya ç alışın,
  • Uyumadan önce odanızın havalanmasını sağlayın. Mümkün ise oda ısınızın biraz daha soğuk olmasını sağlayın. Yapılan araştırmalar soğuğa yakın ortamın uyku kalitesini arttırdığını göstermektedir.
  • Gün içerisinde kafein ve sigara kullanımınızı firenleyin,
  • Gevşeme ve nefes egzersizi, meditasyon gibi yöntemlerden faydalanın,
  • Spor yapın ve bol su tüketin,
  • Sağlıklı beslenin,
  • Doğada yürüyüş, hobi bahçesi gibi etkinlikler ile açık havada zaman geçirin.

KAYNAKLAR: Koronavirüs Sizi Ayakta Tutmaktan Mı Endişe Ediyor? Koronavirüs Anksiyeteye Bağlı Uykusuzluk? (psycom.net)

SAYFA İÇERİĞİ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. TANI VE TEDAVİ İÇİN HEKİMİNİZE DANIŞINIZ.

UMUMİ TUVALETLERDE COVİD-19

UMUMİ TUVALETLERDE COVİD-19 ENFEKSİYONU RİSKİNİ DÜŞÜRMEK İÇİN SİFONU ÇEKERKEN KLOZET KAPAĞINI KAPALI TUTUN!

Aerosoller özellikle ıslak- sıvı bir yüzey üzerinden geçen hava akımı ile oluşabilen, hava içinde çözünmüş çok ince katı veya sıvı parçacıklar ile meydana gelen bir çeşit karışımdır. Aerosoller öyle küçüktür ki yer çekimine karşı uzun süre havada asılı halde kalabilirler.

Physics of Fluids’de yayınlanan bir makaleye göre bir tuvaletin yıkanması, sifonun çekilmesi sırasında su basıncına veya yıkama gücüne bağlı olarak büyük miktarlarda mikrop içeren aerosoller oluşabilir bu durum ve COVİD-19 bulaş riskini arttırabilir. Umumi tuvaletler özellikle COVID-19 ve daha birçok önemli hastalığın bulaşması için uygun ortamlardır.

Florida Atlantic Üniversitesi Mühendislik ve Bilgisayar Bilimleri Koleji’nden bilim insanlarından oluşan bir ekip, normal havalandırma koşullarında umumi tuvalette tuvalet ve pisuarın yıkanması sonucu oluşan damlacıkları araştırmak için sıvı fiziğini test etti. Araştırmacılar yaklaşık üç saatlik testlerden sonra, tuvaletlerin yıkanması veya sifonun çekilmesi sırasında havada uzun süre asılı kalabilen ve hastalığa neden olabilecek yoğunlukta mikroorganizmaların tespit edildiğini, bu damlacıkların yıkama veya sifon çekme işlemi ile birlikte 20 saniye gibi bir süre zarfında 1,5 metreye kadar yüksekliklere ulaşabildiğini ve uzun süre havada asılı şekilde kalabildiklerini belirtti.

NELER YAPILABİLİR?

Bu doğrultuda alabileceğiniz bazı önlemler mevcut. Öncelikle mecbur kalınmadıkça umumi tuvaletler kullanılmamalı. Özellikle kalabalık, halka açık tuvaletlerde sadece Covid-19 değil daha birçok hastalığın bulaşma riski zaten yüksek. Eğer bu tuvaletleri kullanmak zorunda kalırsanız, öncelikle maskenizin takılı olmasına dikkat ediniz. Kapı kolu, musluk, sifon düğmesi- kolu gibi nesnelere mümkün oldukça temiz bir peçete veya mendil ile dokunun. Sifonu çekerken eğer var ise klozet kapağını kapalı tutun ve mutlaka havalandırmanın iyi olmasına özen gösterin. Mümkün sifonu çektikten sonra en az 1 dakika dışarıda bekleyin. El temizliği ve hijyen kurallarına dikkat edin.

Bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için lütfen hekiminize danışınız.

Covid-19 Coronavirüs İlaç Etkileşim Listesi (20.03.2020)

Bilgilendirme amacı ile https://www.covid19-druginteractions.org/ adresinden alınmıştır. Online ilaç etkileşim listesi ve güncellemeler için ; https://www.covid19-druginteractions.org

DİKKAT : LÜTFEN HEKİMİNİZE DANIŞMADAN BURADAKİ BİLGİLER İLE  İLAÇLARINIZI KESMEYİNİZ VEYA DEĞİŞTİRMEYİNİZ. ÖNCE HEKİMİNİZE DANIŞINIZ.

YAYINDAKİ UYARIDA BİR ÇOK İLAÇ İÇİN HENÜZ ÇALIŞMA YAPILMAMIŞ OLDUĞU VE BU NEDENLE LİSTEDE OLMAYAN İLAÇLARIN GÜVENLİ OLUP OLMADIĞINA- RİSK VE YARAR DENGESİNE HEKİMİNİZİN KARAR VERMESİ GEREKTİĞİ BİLDİRİLMEKTEDİR.

İLERLEYEN ZAMANLARDA GÜNCELLEMELERİ https://www.covid19-druginteractions.org/checker ADRESİNDEN KONROL EDİNİZ.
SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKÇE İLAÇ ETKİLEŞİM LİSTESİ ( 20.03.2020 ) İÇİN
https://covid19.saglik.gov.tr/…/covid…

LİSTE İÇİN TIKLAYINIZ ! 

İNGİLİZCE- TÜRKÇE İLAÇ KATEGORİSİ

🔘Anaesthetics & Muscle Relaxants 👉Anestetik ve Kas Rahatlatıcılar (kas gevşetici ve ağrı kesici)
🔘Analgesics 👉Analjezikler (ağrı kesici ilaçlar)
🔘Antiarrhythmics 👉Antiaritmikler (ritim ilaçları )
🔘Antibacterials 👉Antibakteriyeller (antibiyotikler)
🔘Anti-coagulant, Anti-platelet and Fibrinolytic 👉Anti-koagülan, Anti-trombosit ve Fibrinolitik (pıhtı önleyici ilaçlar)
🔘Antidepressants 👉Antidepresanlar
🔘Anti-diabetics 👉Antidiyabetikler-(şeker ilaçları)
🔘Antipsychotics/Neuroleptics 👉Antipsikotikler / Nöroleptikler
🔘Antivirals 👉Antiviraller (virüs ilaçları)
🔘Anxiolytics/Hypnotics/Sedatives 👉Anksiyolitikler / Hipnotikler / Sakinleştiriciler
🔘Beta Blockers 👉Beta Blokerler
🔘Bronchodilators 👉Bronkodilatörler
🔘Calcium Channel Blockers 👉Kalsiyum kanal blokerleri
🔘Contraceptives/HRT 👉Kontraseptifler (doğum kontrol hapları -hormon ilaçları )
🔘Gastrointestinal Agents 👉Gastrointestinal Ajanlar (sindirim sistemi ilaçları)
🔘Gastrointestinal Agents (anti-emetics) 👉Gastrointestinal Ajanlar (anti-emetikler) (bulantı giderici ilaçlar)
🔘Hypertension / Heart Failure Agents 👉Hipertansiyon / Kalp Yetmezliği Ajanları
🔘Immunosuppressants 👉İmmünsüpresanlar (bağışıklık sistemi baskılayıcı ilaçlar)
🔘Inotropes & Vasopressors 👉İnotroplar ve Vazopressörler
🔘Lipid Lowering Agents 👉Lipid Düşürücü Ajanlar (kolesterol ilaçları)
🔘Steroids 👉 Steroidler